Kalendaruim miasta

1009 14 luty-9 marzec  - misja chrystianizacyjna Brunona z Kwerfutu zakończona śmiercią a wraz z nim 18 misjonarzy

1253  r. - Krzyżacy pod wodzą wielkiego mistrza Poppona von Osterna , obejmując we władanie okolice  dzisiejszego Giżycka. 

1285  r. - hipotetyczna data budowy pierwszego zamku krzyżackiego Lotzenburg nad Niegocinem; najprawdopodobniej była to                     drewniana strażnica, strzegąca granicznego pasa Wildnis i będąca bazą wypadową na ziemie jaćwieskie.

1337   r. - potwierdzone źródłowo istnienie krzyżackiego „Wildhausu” na przesmyku między Niegocinem i Kisajnem.

1361   r. - rycerz Heinrich Beler z zamku Lotzen współdowodzi wyprawą zbrojną, która nad jeziorem Ublik Wielki pojmała w                                niewolę                  wielkiego księcia litewskiego Kiejstuta.

1365 r. - litewskie oddziały pod wodzą wielkiego księcia Kiejstuta (który zbiegł z krzyżackiej niewoli) zdobywają i niszczą zamek                   Lotzen.

1377  r. - zamek Lotzen odbudowany w formie murowanej, jako siedziba zakonnego komornika (reprezentant władzy zakonnej, w                zastępstwie kontura sprawujący sądy oraz ściągający czynsze i daniny z przydzielonego mu okręgu), zaś w latach 1489- 1517              prokuratora, podległego konturii w Pokarminie (Brandenburgia)

poł. XVw. Napływ osadników z Mazowsza na obszar Wielkiej Puszczy, powstanie osady Nowa Wieś

 1437  r. -hipotetyczna data pierwszego przywileju czynszowego dla Nowej Wsi (Neuendorf),powstałej przy zamku Lotzen.
1455 –zniszczenie zamku podczas ,,wojny trzynastoletniej,,

1475 r. -kontur bran­denburski Bernard von Balzhofen odnawia przywilej lokacyj­ny na prawie magdeburskim dla Nowej Wsi                          (Neuendorf) przy zamku Lotzen; wieś po­siada ok. 24 gospodarstwa.chłopskie, kościół i trzy karcz­my, przywilej połowu ryb w                        Niegocinie i obowiązek utrzymywania mostu przy zamku.

1481 – parafię w Nowej Wsi obejmuje ks. Maciej z Brzostowa
1517 - początek Reformacji

1520 r. -podczas ostatniej wojny polsko-krzyżackiej ryce­rze zakonni opuszczają nieprzy­stosowanydo obrony zamek Lotzen, paląc             go.

1525 – likwidacja Zakonu Krzyżackiego i powstanie luterańskich Prus Książęcych

1525 r. - sekularyzacja państwazakonnego; Nowa Wieś (Neuendorf) staje się częścią lenna polskiego króla w protestanckich         Prusach Książęcych pod władzą księcia pruskiego Albrechta von Hohenzollerna;zamek Lotzen siedzibą książęcego starosty.

1529 r. – wzmianki,o pierwszej szkole nad Niegocinem.

1531 – parafię ewangelicką w Nowej Wsi obejmuje pastor Piotr Cenker. Przebudowa zamku Lotzen pod kierunkiem Christopha Romera z Królewca; budowla zyskuje renesansowe cechy architektoniczne. połowa XVI w. - nazwa Nowa Wieś(Neuendorf) coraz częściej zastępowana jest nazwą Lotzen- dorf lub „Stadtlein” (miasteczko) Letzen; zdarza się tytułowanie nowowiejskiego starosty

1573 r. - hipotetyczna datapierwszego przywileju miejskiego i nadania nazwy Lotzen od miana zamku.

1581 r. - pierwszy szpital(przytułek dla ubogich) nad Niegocinem.

1610 r. - szewcy uzyskują pierwszy nad niegociński przywilej cechowy.

15-maja- 1612 r. – elektor,brandenburski i regent Księstwa Pruskiego - Jan Zygmunt von Hohenzollern nadaje w imieniu choregoumysłowo księcia pruskiego Albrechta Fryderyka von Hohenzollerna prawa miejskiei pochodzącą od zamku nazwę Lotzen (spolszczaną przez mazurskich osadników na -Lec) osadzie nad jeziorem Niegocin.

26 maja 1612 r. - akt nadania pieczęci miejskiej przed­stawiającej trzy leszczena niebie­skiej tarczy.

1613 r. -pierwszym burmistrzem miasteczka jest Paweł Rudzki (wnosząc z nazwiska burmistrza, jak też jednego z karczmarzy - Michał Prus, można domniemywać, iż w miasteczku dominował osadniczy żywioł mazowiecki z domieszką schrystianizowanej, tubylczej ludności pruskiej), mieszkańcy Lotzen budują ratusz (spłonął w1822 r.).

1613 - 1614r. - kolejna przebudowa zamku Lotzen na potrzeby książęcej rezydencji myśliwskiej.

1633 r. -zawalił się stary, drewniany kościół, który zostaje zastąpiony murowanym(spłonął w 1686 r.) - jest to już oczywiście kościół protestancki.

6-lipca 1635r. - list króla polskiego Władysława IV Wazy do magistratu „wiernego miasta Leca” z życzeniami i poleceniem zakwaterowania 200 żołnierzy.

1655 r. -„potop szwedz­ki”; książę pruski wiąże się so­juszem z królem Szwecji, odstę­pującswego lennego zwierzch­nika - króla Polski; Lotzen sta­je się dla Polakówwrogim, he­retyckim miastem.

10-lutego1657 r. - wojska pod dowództwem pisarza polnego i podstolego wielkiego litewskiego Aleksandra Hilarego Połubińskiego zdobywają Lotzen ( wtargnięcie tatarskie do Prus); miasto płonie (ocalał jedynie zamek, ratusz i kościół), a blisko tysiąc mieszkańców miasta i okolicy traci życie lub wolność.

24-sierpnia 1669 r. - „wielki elektor” Fryderyk Wilhelm I-von Hohenzollern odnawia i rozszerza przywilej miejski Lotzen po „spustoszeniu tatarskim”.

1686 r. - wielki pożar miasta;spłonęły 73 budynki wraz z kościołem.

1690 - 1698 - ulgi w czynszu oraz ogólnopruska kolekta (modlitwa i zbiórka kościelna) na potrzeby „spalonego miasta” Lotzen, zarządzona przez księcia pruskiego Fryderyka III von Hohenzollerna.

1701 r. - książę Fryderyk III von Hohenzollern koronowany w Królewcu, jako król Fryderyk I; Lotzen staje się miastem w Królestwie Pruskim.

1708 r. - pierwsza apteka w Lotzen.

1709 r. - odbudowany kościół uzyskuje wieżę z dzwonnicą.

1709 -1711  wielka epidemia dżumy w Prusach,umiera ponad 800 mieszkańców miasta Lotzen-miasto jest praktycznie wyludnione,w  tej epidemi umierają pastorowie Jerzy Boretius i Daniel Pessarovius.

1720 r. - pierwsza stacja pocztowa (dyliżansowa) w Lotzen.

1728 – na wieży kościoła zawieszono 3 dzwony

1739 r. - król Fryderyk Wilhelm I zakazuje sprowadzania do Prus kolonistów z Polski i Litwy; zaczyna się proces germanizacji Lotzen.

1752 r. - zamek Lotzen siedzibą tzw. domeny książęcej; wcześniej rozebrano barokowe skrzydła rezydencji myśliwskiej, które strawił pożar w 1749 r.

5  marca 1758 r. - podczas tzw. wojny siedmioletniej wojska rosyjskie zajmują Lotzen; burmistrz, magistrat i mieszkańcy miasta składają przysięgę wierności cesarzowej rosyjskiej Elżbiecie Romanowej; przez cztery lata (do śmierci carycy w roku 1762 i wycofania wojsk rosyjskich z Prus) Lotzen pozostaje miastem rosyjskim.

1765 - 1772 r. - wykorzystując częściowo strugę, biegnącą od Niegocina, koło zamku, do jeziora Wojsak,przekopano kanał łączący jeziora Niegocin i Kisajno, funkcjonujący do dzisiaj jako Kanał Giżycki (Łuczański).

8 marca 1786 r. - wielki pożar,który strawił około stu budynków mieszkalnych i gospodarczych; ogień został podłożony z zemsty przez „dziewkę służebną”, którą ukarano śmiercią przez ścięcie, a następnie spalenie zwłok na stosie przy drodze do Angerburga(Węgorzewa).

1796 r. - miasteczko Lotzen w prowincji Prusy Wschodnie (utworzona w 1772 r.) Królestwa Prus liczy 149 budynków mieszkalnych, 7 budynków użyteczności publicznej (kościół, szkoła,szpital, ratusz, słodownia z browarem, lazaret i remiza strażacka), ponadto dwa młyny wiatrowe oraz 34 studnie (w tym 4 publiczne); posiada też zalążek garnizonu wojskowego w postaci stacjonującego tutaj jednego szwadronu huzarów.

styczeń 1807 r. - kampania napoleońska w ramach wojny z IV Koalicją Antyfrancuską, do której przystąpiły Prusy; trzydniowy przemarsz przez Lotzen rosyjskiej armii gen. Augusta vonBennigsena.

17 lutego 1807 r. - po bitwie pod Preussisch Eylau (obecnie Bagrationowsk w rosyjskim Obwodzie Kaliningradzkim)do Lotzen wkraczają dwa polskie korpusy gen. Jana Henryka Dąbrowskiego i gen.Józefa Zajączka; wojsko obozuje poza miastem - w okolicach dzisiejszego Grajwa i na Pięknej Górze; gen. Dąbrowski zajmuje kwaterę na zamku, zaś gen. Zajączek w mieście; polscy generałowie byli chwaleni za oszczędzanie miasta i ludności,a żołnierze za karność, ale wojenne rekwizycje (m.in. koni i prowiantu) dałysię mocno we znaki mieszkańcom.

1812 – przez Lotzen przemaszerowała 60-tysięczna armia napoleońska; na zamku kwateruje późniejszy marszałek Francji-gen. Emmanuel de Grouchy oraz wicekról Italii i pasierb Napoleona Bonaparte - książę Eugeniusz de Beauharnais; podczas rekwizycji dochodzi do incydentów pomiędzy żołnierzami i mieszkańcami, a nawet do regularnej potyczkiz francuskimi maruderami.

1813 r. - po klęsce w Rosji przez miasto przeciągają niedobitki francuskiej Wielkiej Armii, spotykając się ze współczuciem, a nawet pomocą ze strony mieszkańców; na fali entuzjazmu po zerwaniu wymuszonego sojuszu Prus z Napoleonem, liczące ok. 1500 mieszkańców Lotzen wystawia 70 żołnierzy-ochotników do dalszej wojny z Francją.

17 stycznia 1818 r. - potężny orkan pustoszy miasto i okolice (powalił większość drzew lasu miejskiego i nadniegocińskie wiatraki, w samym mieście zrywał dachówki i obalał słabsze mury)

1820 r. - Lotzen staje się miastem powiatowym i siedzibą landrata (starosty powiatowego).

1822 - 3 kwietnia największy w dziejach miasta pożar w ciągu 3 dni strawił 75% zabudowy miasta, w tym kościół i plebanię

 

1826 – położono kamień węgielnypod budowę kościoła i plebanię
1827 – 16 września pastor Michael Gregorovius konsekrował nową neoklasycystyczną świątynię projektu warsztatu Karla F. Schinkla

1831 r. - około stu mieszkańców Lotzen umiera na cholerę podczas ostatniej wielkiej epidemi, która nawiedza Prusy Wschodnie.

1840 r. - miasteczko Lotzen liczy2146 mieszkańców.

4 września 1844 r. minister wojny Królestwa Prus -gen. Hermann von Boyen, uroczyście wmurowuje kamień węgielny pod budowę fortecy na przesmyku między jeziorami Niegocin i Kisajno,nazwanej później od jego nazwiska - Feste Boyen (Twierdza Boyen).

3 czerwca 1845 r. - król pruski Fryderyk Wilhelm IV odwiedza Lotzen, wizytując budowę Twierdzy Boyen.

 1848 r. W Lotzen powstaje Towarzystwo Krzewienia Języka Niemieckiego na Mazurach; program organizacji, której przewodził Marcin Gerss, głosił m.in.: Związek w żadnym wypadku nie pragnie uciskać języka ojczystego ludu mazurskiego, lecz tylko rozpowszechniać znajomość mowy niemieckiej obok tego języka (blisko 90% ówczesnych mieszkańców Mazur znało wyłącznie język polski).

2 lutego 1849 r. - ukazuje się pierwsza miejska gazeta „Lotzener Wochenblatt”, redagowana po niemiecku i polsku, która jednak upada po paru miesiącach.

1845 r. - ukazuje się pierwszy rocznik polskojęzycznego Kalendarza Królewsko-Pruskiego Ewangelickiego,redagowanego i publikowanego przez Marcina Gerssa; kolejne roczniki kalendarza ukazują się regularnie w latach 1859 - 1895, osiągając nakład 25 tys. egzemplarzy,co świadczyło o niebywałej popularności wydawnictwa wśród społeczności mazurskiej.
1846 – świątynia otrzymuje nowe organy oraz trzy dzwony ”Concordia”, Marta” i Magdalena

1851 - 1869 r. - wielkie roboty publiczne przy budowie dróg; Lotzen uzyskuje dogodne połączenie drogowe z Rastenburgiem (Kętrzyn), Johannisburgiem (Pisz) i Angerburgiem (Węgorzewo).

1852 r. - zamek staje się siedzibą budowniczych Twierdzy Boyen, a następnie kolejnych komendantów fortecy; powstaje państwowa szkoła miejska oraz tzw. szkoła dla ubogich,realizujące powszechny obowiązek szkolny (nauczanie odbywa się już wyłącznie w języku niemieckim).

1854 - 1857 r. - dokończenie połączenia kanałami szlaku Wielkich Jezior Mazurskich; pogłębienie i uregulowanie obecnego Kanału Giżyckiego (Łuczańskiego); budowa pierwszego,dwuprzęsłowego mostu zwodzonego koło zamku (załamał się w 1859 r. pod przeciążonym wozem kupieckim i później został odbudowany jako jednoprzęsłowy).

3 września 1856 r. - inauguracja żeglugi na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich; parowiec „Masovia” odbywa rejs na trasie Johannisburg (Pisz) -Angerburg (Węgorzewo).

1858 r. - zamknięcie dla pochówków cmentarza parafialnego przy kościele ewangelickim; kolejne mogą się odbywać wyłącznie na nowym cmentarzu przy Lyckerstrasse (obecny park i zabytkowy cmentarz przy ul. Warszawskiej).

1859 r. - Lotzen staje się oficjalnie miastem garnizonowym.

1861 r. - Lotzen uzyskuje połączenie telegraficzne z Konigsbergiem (Królewcem).

1865 r. - powstaje reprezentacyjny budynek sądu zachowany do dzisiaj.

1868 r. - budowa linii kolejowej Konigsberg (Królewiec)Prostken (Prostki); pierwszy pociąg wjeżdża na stację Lotzen.,

1868 – ewangelickie siostry domudiakonis „Bethanien” uruchamiają Mazurski Dom Sierot i Zakład Wychowawczy.

1871 r. - król pruski Fryderyk Wilhelm IV jednoczy kraje niemieckie i koronuje się jako cesarz niemiecki Wilhelm I; Lotzen staje się miastem powiatowym w prowincji Prusy Wschodnie Cesarstwa Niemiec; liczy 3562 mieszkańców.

1875 r. - szkoła w Lotzen uzyskuje status progimnazjum; powstanie Cesarskiego Urzędu Pocztowego w Lotzen.

1875 - 1892 r. - ukazuje się polskojęzyczna „Gazeta Lecka”, redagowana i wydawana przez Marcina Gerssa.

1881 – rekonsekracja kościoła po kapitalnym remoncie. Świątynia otrzymała nową absydę i zakrystię, ołtarz z obrazem Pfannschmid „Zapraszający Chrystus” i ambonę ( w tym kształcie za­chował się do dnia dzisiejszego).

1886 r. - wychodzi pierwszy numer„Lotzener Zeitung”niemieckojęzycznej gazety miejskiej.

16 maja 1890 r. - założenie Towarzystwana rzecz Ułatwienia Żeglugi Pasażerskiej po Jeziorach Mazurskich (rok później powstaje Kompania Żeglugi Parowej)

26 sierpnia 1890 r. - cesarz Wilhelm II gości w Lotzen, obserwując próbne strzelanie artylerii fortecznej Twierdzy Boyen.

1890 r. - progimnazjum zyskuje reprezentacyjną siedzibę, wzorowaną na planach gimnazjum w Preussisch Stargard(Starogardzie Gdańskim), która zachowała się do dnia dzisiejszego (obecny budynek Liceum Ogólnokształcącego Nr 1).

1891 r. - urządzenie promenady (Aleja Lipowa) i miejsc wypoczynku w Lesie Miejskim; na wzgórzu przy szosie angerburskiej (węgorzewskiej) stanęła wieża z galerią widokową na wysokości 74 m ponad poziomem otaczających Lotzen jezior (wysadzono ją w 1914 r.), którą zachwalał w swoim , Ilustrowanym przewodniku po Mazurach Pruskich i Warmii”polski krajoznawca - Mieczysław Orłowicz.

1899 r. - liczne pożary na skutek podpaleń (sprawcę ujęto dopiero w 1906 r. po tragicznym pożarze, w którym poniósł śmierć nauczyciel wraz z córką); Hans Schulz rozpoczyna w Lotzen działalność szkutniczą, która owocuje założeniem stoczni nad kanałem (obecna baza remontowa Żeglugi Mazurskiej)

 1900 r. - miasto posiada gazownię, wodociągi i kanalizację; powstaje neogotycka wieża ciśnień - charakterystyczny punkt architektoniczny i widokowy także obecnego Giżycka.

1906 r. - na rynku (obecny Plac Grunwaldzki) staje „powiatowy pomnik bohaterów”, czczący żołnierzy poległych w wojnach: prusko-austryjackiej i prusko-francuskiej, zwany przez mieszkańców„aniołem śmierci” (rozebrany w czasie II wojny światowej).

1906 - 1908 r. - miasto zyskuje połączenia kolejowe z Angerburgiem (Węgorzewo), Johannisburgiem (Piszem) i Oleckiem (Margrabowa).

1910 r. - powstaje obszerny i reprezentacyjny kompleks budynków Mazurskiego Domu Macierzystego Diakonis„Bethanien” (obecny szpital powiatowy)

Na wzgórzu Tafelberg nad Niegocinem staje żelazny krzyż upamiętniający św. Brunona z Kwerfurtu, będący repliką krzyża św. Wojciecha z Tenkitten (obecnie Letnoje w Obwodzie Kaliningradzkim) na Sambii; miasto liczy 6962 mieszkańców.

1911 r. - w mieście powstaje pierwsza organizacja sportowa - Sportverein Lotzen e.v.

1912 r. - ukazuje się „Chronikder Gemeinde Lotzen pastora Ernsta Trinckera - pierwsza kronika miasta i gminy.

1913 r. - nad kanałem staje,zachowany do dzisiaj, kamień pamiątkowy ku czci poety Fryderyka Dewischkeita,autora nieformalnego hymnu mazurskiego „Wild flutet der See”.

1914 r. - wybudowano reprezentacyjny gmach starostwa (obecny ratusz i starostwo przy alei 1 Maja);wybuch I wojny światowej - do 8 sierpnia zmobilizowano garnizon Lotzen i wyburzono budynki między kanałem i rynkiem, odsłaniając pole ostrzału dlaTwierdzy Boyen.

23 sierpnia 1914 r. II Korpus rosyjskiej Armii „Niemen” gen. Pawła von Rennenkampfa zamyka pierścień okrążenia wokół Lotzen.

25 sierpnia 1914 r. - pierwszy atak na miasto od strony Lasu Miejskiego zostaje odparty.

27 sierpnia 1914 r. - Rosjanie przekazują dowódcy twierdzy płk. Hansowi Busse list dowódcy 22. Syberyjskiego Pułku Strzeleckiego - płk. Iwana Kondratiewa, wzywający do poddania fortecy;dochodzi do incydentu ostrzelania rosyjskich parlamentariuszy.

28 sierpnia 1914 r. - odparto atak rosyjski od zachodu, z rejonu Kamionek; silne, nocne ataki na pozycje w Lesie Miejskim też zostały odparte.

9 września 1914 r. - wobec klęski rosyjskiej Armii „Narew” gen. Aleksandra Samsonowa w rejonie Tannenbergu (Stębarka) i manewru oskrzydlającego, który feldmarszałek Paul von Hindenburg wyprowadził z Lotzen w rejon Węgorapy i Pregoły, gen.Rennenkampf zarządza odwrót Armii „Niemen” z linii Wielkich Jezior; zakończenie tzw. Pierwszej Bitwy o Jeziora Mazurskie.

jesień 1914r. - powstaje tzw. Lotzener Feldstellung (Pozycja Polowa Lotzen) -łańcuch umocnień na wschodnich przedpolach Wielkich Jezior Mazurskich, gdzie toczą się zażarte boje pozycyjne.

7 lutego1915 r. - tzw. Bitwa Zimowa o Jeziora Mazurskie; feldmarszałek Paul von Hindenburgi gen. Erich Ludendorff dowodzą z Lotzen ofensywą, wypierającą Rosjan z Prus Wschodnich.

13 lutego1915 r. - cesarz Wilhelm II przyjeżdża pociągiem do Lotzen, wizytując twierdzęi linię frontu.

1916 r. -odbudowa miasta i okolicy przy pomocy tzw. patenschaftu Frankfurtu nad Menem;przy zamku powstaje Vaterlandische Gedenkhalle małe muzeum eksponujące pamiątki historyczne, wojenne oraz ekspozycję archeologiczną dr. Hansa Hessa von Wichdorffa (w latach 30. Melchior Wańkowicz odwiedził to muzeum i opisał je w„Na tropach Smętka”).

1917 r. -powstaje Związek Wioślarski (Rundverein Lotzen). 1918 r. - koniec wojny i proklamowanie Republiki Niemieckiej (tzw. weimarskiej).

1919 r. -powstaje pierwszy klub żeglarski na Mazurach (Segler klub Masovia) z siedzibą w dzisiejszym porcie jacht klubu LOK nad Niegocinem; uruchomienie elektrowni miejskiej.

1920- 1923 r. - emisja tzw. notgeldów - obiegowego, lokalnego pieniądza zastępczego, w postaci banknotów m.in. z wizerunkiem zamku i herbu miasta.

11 lipca1920 r. - plebiscyt decydujący o przynależności miasta i powiatu Lotzen do Niemiec lub Polski; w całym powiecie oddano 29378 głosów na Niemcy (Ostpreussen) i tylko 9 na Polskę; 4909 mieszkańców miasta głosowało na Niemcy i jedynie 3 na Polskę.

1926 r. -Lotzen ma 11 tys. mieszkańców; miasto staje się uzdrowiskiem - nad kanałem wybudowano reprezentacyjny budynek domu uzdrowiskowego, tzw. Kurhaus (spłonął w 1938 r.).

1927 r. -koło twierdzy powstaje stadion miejski.

1929 r. - u wylotu kanału do jeziora Niegocin wybudowana zostaje charakterystyczna budowla ryglowa schroniska młodzieżowego (obecna tawerna „Siwa Czapla”); mniej więcej w tym samym czasie powstają stylowe, drewniane zabudowania kąpieliska nad Niegocinem (uległy pożarowi w latach 70.).

1933 r. -przejęcie władzy w Niemczech przez Adolfa Hitlera; na NSDAP w powiecie Lotzen oddano 72,5% głosów; Towarzystwo Literackie Masovia zostaje przekształcone w Regionalne Towarzystwo Powiatu Lotzen (He- imatkundliche Geselschaft fur KreisLotzen), publikujące dodatek „Aus der Heimat” w „Lotzener Zeitung”.

1936 r. -XI Olimpiada w Berlinie; Erwin Blask z Lotzen zdobywa srebrny medal w rzucie młotem; rozpoczyna się fortyfikowanie linii Wielkich Jezior Mazurskich - budowa tzw. Befestigungen bei Lotzen (Rejonu Umocnionego Lotzen), którego komendantura znajdowała się w Twierdzy Boyen.

1937 r. -konsekracja nowego kościoła katolickiego (obecne Sanktuarium Świętego Brunona);parafia katolicka liczy ok. 2 tysięcy członków.

10 listopada 1938 r. - tzw. Kryształowa Noc - wielki pogrom Żydów, przeprowadzony przez nazistów w całych Niemczech; w Lotzen spalono synagogę przy obecnej ul. Kętrzyńskiego.

1938- 1940 r. - budowa zakładu mleczarskiego (funkcjonuje do dzisiaj);

oddanie do użytku obwodnicy miejskiej wraz z nowym mostem nad kanałem; miasto ma 16288 mieszkańcówwraz z wojskiem.

1 września1939 r. - wybuch II wojny światowej; Brygada Forteczna „Lotzen” pod dowództwem płk. Otto-Ernsta Ottenbachera bierze udział w ataku na polskie umocnienia pod Wizną.

1942 r. - z racji bliskości dowódczych kwater wojennych Lotzen uzyskuje status„Lufschutzort I”, czyli najwyższy status obrony powietrznej (w Prusach Wschodnich taki status miały jeszcze: Królewiec, Piława i Kłajpeda); w Twierdzy Boyen ulokowano jedną z sekcji specjalnego wydziału OKH „Femde Heee Ost” (ObceArmie Wschód), analizującego materiały wywiadowcze z frontu wschodniego, i utworzono obóz dla cennych jeńców radzieckich, deklarujących chęć współpracy z nazistowskimi Niemcami

15 lipca 1942 r. do obozu w Twierdzy Boyen trafia gen.Andriej Wlasow - późniejszy twórca i dowódca Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej(ROA), walczącej u boku Wehrmachtu

1943 r. -Lotzen staje się miejscem szkolenia i siedzibą dowództwa tzw. Osttruppen (oddziałów wschodnich) - kolaboranckich formacji, złożonych z jeńców i dezerterów z armii radzieckiej.

1944 r. - na podstawie rozkazu Hitlera Lotzen otrzymuje miano „miasta-twierdzy” (w Prusach Wschodnich status ten mają też Królewiec i Piława); w Twierdzy Boyen zgromadzono czteromiesięczne zaopatrzenie dla 18 tysięcy żołnierzy

16 grudnia  pierwsze bombardowanie miasta przez lotnictwo radzieckie.

22 stycznia 1945 r. - burmistrz Erich Eichholz zarządza ewakuację ludności cywilnej z miasta.

24 stycznia 1945 r.z Lotzen odchodzi ostatni pociąg z uchodźcami; wysadzone zostają wszystkie mosty na kanale.

25 stycznia 1945 r. - radzieckie oddziały 31. Armii gen. Piotra Szafranowa atakują Lotzen od strony Angerburga (Węgorzewa), przechodząc Szosę Obwodową.

26 stycznia 1945 r. - radziecki batalion oskrzydla Twierdzę Boyen, przechodząc po lodzie jeziora Kisajno w okolicach Perkunowa; ostatnie jednostki niemieckie wycofują się z twierdzy w kierunku Rastenburga (Kętrzyna); miasto i twierdzę zajmują Rosjanie, dzień później powołując Komendanturę Wojenną; rozpoczyna się plądrowanie i rabunek miasta, które na skutek wznieconych pożarów traci ok. 35%swej zabudowy.

W dużej mierze do kradzieży i dewastacji przyczyniła się przybyła ludność kaszubska , która przybyła tu w celach  rabunkowych. Głównym ich celem nie było chęć osiedlania się ,lecz  wywiezienie pozostałości po uciekających niemcach i mazurach.



podstrona w trakcie przebudowy